monopolnews.com гэх сайт 2021.11.01-нд “К.о.в.и.д тусаад эдгэрсэн хүмүүс эдгээрийг хэзээ ч хийж болохгүй. ЗААВАЛ УНШ!!!” гэсэн гарчигтай мэдээлэл нийтэлжээ.
Уг мэдээнд коронавирусийн халдвар аваад эдгэсэн хүмүүс дараах зүйлсийг хийж болохгүй гэж мэдээлсэн байна.
Тэдгээр зөвлөгөөг нягталлаа.
Идэвхтэй дасгал сургуулилт бүү хий. Бүх эмч нар уушгины хатгалгаа, коронавирусийн дараа биедээ хэт их ачаалал өгч болохгүй, хагас жилийн дараанаас л дасгал сургуулилалтандаа алгуурхан орж эхлэхийг нэгэн дуугаар зөвлөж байна. Өөрөөр хэлбэл дасгалжуулагчид жин хаях, кардио дасгал, гүйлт зэргийг нэлээд сүүлд хийлгэхэд анхаарна гэсэн үг.
Factcheck:
Коронавирусийн халдвар аваад эдгэсэн хүмүүст дасгал хөдөлгөөн юу юунаас чухал болохыг ДЭМБ зөвлөсөн байна. Уг зөвлөгөөнд тухай хүн өөрийн биеийн онцлогт тохируулан, эмчийн заавраар дасгал хөдөлгөөн хийхийг нарийвчлан заасан байна.
Дасгал хөдөлгөөн нь амьсгаадалтыг багасгах, булчингийн хүчийг нэмэгдүүлэх, тэнцвэр ба орон зайн баримжааг сайжруулах, сэтгэн бодох чадварыг нэмэгдүүлэх, стрессийг бууруулж, сэтгэл санааг өргөх, өөртөө итгэх итгэлийг нэмэгдүүлэх, эрч хүчтэй урам зоригтой болох зэрэгт эерэг нөлөөтэй. Дасгал хөдөлгөөнийг аюулгүй хийхэд дараах зөвөлгөөг зөвлөж байна.
Үүнд: Дасгалын өмнө биеэ халаах, дасгалын дараа хөргөөх (тайвшруулах), дасгал хөдөлгөөнд тохирсон хувцас, гутлыг өмсөх, хоол идснээс хамгийн багадаа 1 цагийн дараа дасгал хийх, ус сайн уух, хэт халуун болон хэт хүйтэн орчинд дасгал хөдөлгөөн хийхгүй байх зэргийг хамааруулж ойлгоно.
Хэрэв дасгал хөдөлгөөн хийх үед өвдөх, дотор муухайрах, толгой эргэх, амьсгал давчдах, хөлөрч сульдах, цээжээр өвдөх зэрэг зовиур илэрвэл дасгал хөдөлгөөнөө зогсоохыг зөвлөсөн байна.
Та дасгалаа таарсан түвшинд хийж байгаа эсэхээ өгүүлбэрээр ярьж шалгаж болно.
- Бүх өгүүлбэрээ таслалгүй ярьж, амьсгал давчдахгүй байвал дасгалаа нэмж болно.
- Хэрэв та өгүүлбэрээр ярьж чадахгүй, нэг удаад зөвхөн үг хэлж, амьсгалахад хүнд байвал та хэт их дасгал хийж байна.
- Өгүүлбэрээр ярьж, амьсгалаа зохицуулахын тулд нэг юм уу хоёр удаа түр амарч, дунд зэргээс их амьсгаадаж байвал таарсан түвшинд дасгал хийж байна гэж үнэлж болно гэжээ.
Дасгал хийх үед амьсгаадах нь аюулгүй, хэвийн үзэгдэл бөгөөд аажмаар амьсгаадалт багасана гэжээ.
КОВИД-19-ийн халдвар аваад эдгэснээс хойш 7 хоногийн дараанаас дасгал, хөдөлгөөнийг хийж эхлэхийг зөвлөсөн байна. Харин хүнд хэлбэрээр туссан бол эмчтэйгээ зөвлөхийг сануулсан байна.
Харин өвчтэй байх үедээ дасгал хийж ачаалал авахгүй байхыг зөвлөсөн байна.
Агаарын бөмбөлөг үлээж болохгүй. Ковидын дараа таны уушги хэвийн байдалдаа орж амжаагүй, маш ихээр өртсөн байгаа. Харин та агаарын бөмбөлөг үлээж, хамаг хүчээ шавхсанаар уушгиа улам гэмтээж, уушгины ажиллагааг алдагдуулах магадлалтай. Өөрөөр хэлбэл дахиад л шинэ өвчин тусаад эмнэлэгт хэвтэнэ.
Factcheck:
КОВИД-19-ийн халдвараар өвчилсөн болон эдгэсний дараа амьсгалын дасгал тогтмол хийхийг Жон Хопкинсын их сургуулийн зөвлөгөөнд онцолсон байна.
Тухайлбал, агаарын бөмбөлөг үлээх нь хавирга хоорондын булчингийн үйл ажиллагааг сайжруулдаг байна. Ингэхдээ амьсгалаа зөв авснаар бие дэх хүчилтөрөгчийг нэмэгдүүлдэг байна.
Бассейнд явах. Хлортой устай учир COVID-19 тусаад эдгэснээс хойш эхний 3 сар бассейнд сэлэхгүй байх хэрэгтэй. Харин дараа нь аажмаар дасгал хийж, усан дотор орохгүйгээр сэлнэ. Жишээ нь эрвээхэй сэлэлт, мөлхөө сэлэлтийг түр хойшлуулах нь зөв. Нуруугаараа дээш хараад биеэ сул тавьсан байдалтай, эсвэл хэмжээндээ таарсан хийлэгчтэйгээр сэл. Та олимпийн шигшээ багийн тамирчин биш гэдгээ санаж, аажмаар биеийн галбираа засна гэж тооцоорой.
Factcheck:
Ариутгал сайтай, хлоржуулсан усан санд сэлэх нь аюулгүй болохыг ДЭМБ-ын сайтад дурдсан байна.
Халдвар аваад эдгэсэн хүмүүсийн хувьд долоо хоногийн дараагаас дасгал хөдөлгөөнийг хийх боломжтойг мэргэжилтнүүд зөвлөж байна. Тухайлбал, Сингапурын ЭМЯ эдгэрснээс хойш долоо хоногийн дотор л дугуй унаж, усанд сэлэх зэргээр ачаалал авахгүй байхыг зөвлөсөн байна.
Харин хориглож байгаа тохиолдолд тухайн хүнд шинж тэмдэг илэрсээр байгаа, амьсгалахад бэрхшээлтэй, зүрх өвдөж байгаа болон эмч дасгал хөдөлгөөн хийхийг хориглосон тохиолдол орж байна.
Саун, ууранд суух, харзанд орох. Зүрх, судсаа ачаалалд оруулахгүйн тулд 3-4 сарын турш иймэрхүү халуун уур, хүйтэн харз зэрэгт орохыг цээрлэх хэрэгтэй.
Factcheck:
Дасгал хөдөлгөөнийг зохистой орчинд аюулгүй хийх нь чухал учир хэт халуун болон хэт хүйтэн орчинд дасгал хөдөлгөөн хийхгүй байхыг анхаарах хэрэгтэй.
Тосон утлага хийх. Эмээ нар маань биднийг ханиад хүрэхэд тосон утлага хийж, уушгийг халдваргүйжүүлж, үрэвслийг нь дардаг билээ. Гэтэл энэ шинэ халдварт ийм утлага хийж болохгүй. Эфирийн тос ууршдаггүй бөгөөд уусаагүй хэсэг нь амьсгалын замд орж цулцанд суучихдаг. COVID-19-ийн үед цулцан хамгийн ихээр өртдөг байна. Хүний уушгинд зөвхөн агаар л орох ёстой.
Factcheck:
COVID-19 өвчний дараагаар дасгал хөдөлгөөн хийх, агаарт алхах, зөв амьсгалах техникт суралцах нь уушгины агааржилтанд эерэг нөлөөтэй.
Ургамлын ханд уух буюу биедээ түрхэх. Ханиалганд сайн гэгддэг бүхий л ургамлын хандыг март. Корона бол энгийн нэгэн ханиалга биш. Харин ургамал элдэв зүйл хэрэглэснээр харшлын урвал үзүүлж мэднэ. Доргоны тос, зөгийн бал, спиртэн ханд зэргээр биеэ үрэх, бигнүүр тавих ч ашиггүй.
Factcheck:
COVID-19 өвчний дараагаар өөрт тохирсон дасгал хөдөлгөөн хийх нь амьсгаадалтыг бууруулах, булчингийн хүчийг нэмэгдүүлэх, тэнцвэр ба орон зайн баримжааг сайжруулах, сэтгэн бодох чадварыг нэмэгдүүлэх, стрессийг бууруулж, сэтгэл санааг өргөх, өөртөө итгэх итгэлийг нэмэгдүүлэх, эрч хүчтэй урам зоригтой болох зэргээр биед олон талын эерэг нөлөөг үзүүлдэг.
Гоо сайханд орох. Уураар утах, хатгуулах зэрэг гоо сайхны үйлчилгээг эдгэрснээсээ хойш 3-4 сараар хойшлуулаарай.
Factcheck:
COVID-19-ийн халдвар нь халдвартай хүнээс агаар дуслын замаар дамжин халдварладаг, өвдөөд эдгэрсэн тохиолдолд гоо сайхны үйлчилгээг 3-4 сар хойшлуулах шаардлагагүй юм.
COVID-19 өвчний шинж тэмдэг илэрснээс хойш 10 хоносон, халуураагүй ба бусад шинж тэмдэгүүд арилсан (амт, үнэр алдагдах нь эдгэрсний дараа хэдэн 7 хоногоос хэдэн сараар үргэлжилж болох бөгөөд энэ нь тусгаарлагдах хугацааг сунгах үндэслэл болохгүй) үед хэвийн амьдралдаа орж болно гэж Халдварт өвчний хяналт ба урьдчилан сэргийлэх төвийн хөл хорио ба тусгаарлалт хэсэгт мэдээлжээ.
Иймд дээрх зөвлөгөө нь иргэдийг төөрөгдүүлсэн, ТАШАА мэдээлэл байна.
КОВИД-19-ийн цар тахлын энэ үед вакцинтай холбоотой аливаа мэдээллийг албан ёсны, баталгаатай эх сурвалжаас авах ба заавал нягталж шалгаж байхыг FactCheck.mn сануулсаар байгаа билээ.
Эх сурвалжууд:
https://www.sharp.com/health-news/returning-safely-to-exercise-after-covid-19.cfm
https://cdn.s3waas.gov.in/s325b2822c2f5a3230abfadd476e8b04c9/uploads/2021/04/2021042999.pdf
https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/your-health/quarantine-isolation.html
НҮБ-ын Хүүхдийн Сангийн дэмжлэгтэйгээр, АШУҮИС-ийн Дархлаа судлалын тэнхимийн ахлах багш, эмнэл зүйн дархлаа судлаач эмч, Анагаах ухааны доктор Т.Хонгорзултай хамтран бэлтгэв.
