Геополитикийн агуулгад эргэлдэж байсан Оросын мэдээллийн урсгал өнөөдөр илүү нарийсаж, Монголын эрчим хүч, уран, уул уурхай, гадаад хөрөнгө оруулалт зэрэг стратегийн салбарууд руу чиглэх болсон нь сүүлийн мониторинг судалгаануудаар тодорхой болж байна. Сошиал орчинд тархаж буй эдгээр агуулга нь байр сууриа илэрхийлж байгаа мэт харагдах боловч үнэн хэрэгтээ олон нийтийн айдас, эргэлзээ, үл итгэх байдлыг системтэйгээр өдөөдөг “мэдээллийн технологи” болон хувирч байгаа нь ажиглагдлаа.
Factcheck.mn дайны талаар болон Оросын мэдээллийн урсгал сошиал орчинд хэрхэн түгж, нөлөөлж байгаа талаарх 2022-2023 онд хийсэн мониторинг судалгаагаараа “Монгол Улс мэдээллийн дайнд ялагдаж байна” гэсэн нийтлэлийг бэлтгэн хүргэж байсан. Тэгвэл томоохон хөрш орны пропаганда мэдээллийн урсгал Монгол Улсын хөгжлийн гол төслүүд, стратегийн салбарууд руу чиглэх болсныг 2024-2025 онд фэйсбүүк орчинд хийсэн цуврал мониторингийн үр дүн харуулав.
Энэхүү судалгаагаараа фэйсбүүк орчинд 2024–2025 онд гарсан Оростой хамааралтай 234 постыг шинжлэхэд Оросын суртал ухуулга Монголын дотоод бодлогын эмзэг сэдвүүдтэй шууд огтлолцож эхэлснийг илтгэсэн. Тэдгээр постын агуулгаар ангилбал
- 25 % нь уран
- 24% нь барууныг эсэргүүцсэн
- 21% нь үндсэрхэг “Great Russia” агуулга эзэлж,
дотоод стратегийн асуудлууд анх удаа хамгийн том сегмент болсон юм.
Оростой холбоотой суртал ухуулгууд нь Монголын аюулгүй байдлын гол баталгаа бол ОХУ гэж тодорхойлох хандлагатай байсан бөгөөд Ялалтын баяр, Халхын гол гэсэн түүхэн ойн сэдвүүдийг үүндээ ашигласаар ирэв. “Оросгүй бол Хятадад уусах эрсдэлтэй” гэсэн болгоомжлолыг сэргээх замаар Оросын ач холбогдлыг тодотгодог. Харин сүүлийн үеийн өгөгдлөөр нийт сөрөг мэдээллийн 25%-ийг Уран (Orano), 15%-ийг Эрчим хүчний реформ эзэлсэн.
Ингэхдээ “Байгаль орчныг хамгаалах”, “Үндсэрхэг үзэл” нэрийн дор гуравдагч хөршийн хөрөнгө оруулалтыг шүүмжилж, оронд нь “Сибирийн хүч-2” болон Оросоос хараат байдлыг зөв гэх өгүүлэмжүүдээр дамжуулан нөлөөлж иржээ.
Оюу толгой бол “Луйвар”: Рио Тинто болон барууны хөрөнгө оруулагчдыг “дээрэмчид” гэж нэрлэн, төслийг төрд буцааж авахыг хүчтэй уриалдаг. Оросын оролцоотой “Эрдэнэт” үйлдвэрийг жишиг болгон ярьж, “Гагцхүү Орос шиг хариуцлагатай хөрөнгө оруулагч хэрэгтэй” гэсэн санааг түгээж байна.
Уран бол гамшиг: Францын “Орано” компанийн хэрэгжүүлж буй ураны төслийг зогсоох зорилгоор эрүүл мэндэд арилшгүй хортой гэсэн айлгах тактикийг ашиглаж байна. Тухайлбал Өөрийгөө судлаач гэж нэрлэсэн “Химич Галдмаа” гэх хаяг Дорноговь аймагт очиж “5D ЭХО-гоор гажигтай хүүхэд, мал харсан” гэх сэтгэл хөдлөлд тулгуурласан, баталгаагүй судалгааны үр дүн нийт 1600 удаа удаа шэйрлэгдсэн байсан. Тэрээр мэргэжлийн үг хэллэг (U3O8, хүхрийн хүчил, радон) ашиглан энгийн иргэдийг төөрөгдүүлж, Францын “Орано” компанийн төслийг зогсоохыг байнга уриалдаг.
Хяналтын механизмыг үгүйсгэх: Хөрөнгө оруулалтын томоохон төслүүдэд олон улсын хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлтэд итгэхгүй байхыг уриалж, зөвхөн Орос эсвэл Хятадын шинжээчдийг оруулах ёстой гэсэн мессежийг өгдөг.
“Сибирийн хүч-2” – Эдийн засгийн аврал: Оросоос Хятад руу татах хийн хоолойг Монголын эдийн засгийг сэргээх гол төсөл гэж сурталчилж, Европ Оросын хийнээс татгалзсан нь өөрсдийнх нь хохирол гэж тайлбарладаг.
Эрчим хүчний хямрал: Дотоодын эрчим хүчний тасалдал, доголдлыг либерал улс төрчид санаатайгаар үүсгэж, салбарыг үнэгүйдүүлэн барууны эздэдээ хувьчилж өгөх гэж байна гэсэн санааг хүчтэй түгээж байна. Нэн ялангуяа УИХ-ын гишүүн С.Цэнгүүний эрчим хүчний реформ хийх гэж буй үйлдлийг маш ихээр харлуулсан мэдээлэл ажиглагдсан.
Вакцины эсрэг (Anti-Vax): Ковидын эсрэг Pfizer, хөхөнцөр вирусын эсрэг HPV (папиллома вирус) болон бусад бага насны хүүхдэд тарьдаг товлолт вакцинуудыг бүгдийг нь “хор”, “аутизм үүсгэгч”, “хүн амын тоог цөөлөх бодлого” гэж айлгасэн мэдээллийг их түгээж байна. Түүнчлэн олон улсын байгууллага (ДЭМБ, CDC)-уудад итгэхгүй байхыг уриалж, Оросын эрдэмтдийн (Жишээ нь: Галина Червонская) үгийг баталгаатай гэсэн санааг түгээж байна.
Фентанил ба “Зомби” улс: АНУ-ын хар тамхины (фентанил) асуудлыг түгээхдээ АНУ-г “Зомби лэнд” болсон, “Засгийн газар нь өөрөө хар тамхиа зардаг сүйрсэн улс” гэж харуулахын зэрэгцээ “Барууны ардчиллыг дагавал ийм л үр дүнд хүргэнэ” санааг түгээж байна.
Танил агуулгууд байгаа биз?
Энэ бол мэдээллийн урсгалаар дамжуулан айдас түгшүүр төрүүлж, сэтгэл хөдлөл, дурсамжийг удирдан олон нийтийн санаа бодлыг өөрчлөх суртал ухуулгын нарийн загвар. Харамсалтай нь Монголын фэйсбүүк орчинд системтэйгээр ашиглаж байгаа энэ технологи нь амжилттай хэрэгжсээр байгаа буюу монголчууд яг ийм хуурамч, суртал ухуулгын постод илүүтэй итгэж, үнэн бодит, баримтад тулгуурласан мэдээллээс 2-3 дахин илүү хариу үйлдэл үзүүлж, лайк дарж, шэйрлэж байгаа нь судалгаанаас харагдаж байна. Энэ нь нотолгоонд суурилсан бодлогын хэлэлцүүлгийг сулруулж, гуравдагч хөршийн хамтын ажиллагаа, түншлэлд итгэх олон нийтийн итгэлийг алдагдуулж, дотоод нийгмийн хуваагдлыг гүнзгийрүүлэх эрсдэлийг үргэлж дагуулж байдгаараа хэмжихийн аргагүй хор уршигтай.
Цаашлаад Монголын мэдээллийн орчинд өрнөж буй үзэгдэл нь санамсаргүй биш, зорилтот, бүтэцтэй нөлөөллийн хэлбэрт шилжсэнийг харуулж байгаа юм.
Хуурамч болон сэтгэл хөдлөлд тулгуурласан мэдээлэл бодит, баримтад суурилсан контентоос хэд дахин илүү тархаж байгаа нь нийгмийн мэдээллийн дархлаа сул байгаагийн илрэл. Хэрэв энэ хандлага үргэлжилбэл зөвхөн мэдээллийн хэрэглээ бус, хөгжлийн бодлогын талаарх олон нийтийн итгэл, стратегийн шийдвэрүүд хүртэл гадаад нөлөөлөлд эмзэг болох эрсдэл нэмэгдэнэ. Иймээс мэдээллийн боловсролыг дээшлүүлэх, баримтад суурилсан сэтгүүл зүйг дэмжих нь үндэсний хэмжээнд авч үзэх зайлшгүй шаардлагатай асуудал болж байна.
