Товч агуулга:

• Жимс, хүнсний ногооны хэрэглээ аутизм үүсгэдэг гэсэн шинжлэх ухааны нотолгоо алга.
• ДЭМБ, Дэлхийн хорт хавдар судлалын сан жимс, хүнсний ногоог хорт хавдрын шалтгаан гэж үздэггүй, харин эсрэгээрээ эрүүл хооллолтын чухал хэсэг гэжээ.
• Монгол Улсын Хүнсний аюулгүй байдлын үндэсний лавлагаа лаборатори 221 нэр төрлийн пестицидийн үлдэгдэл тодорхойлох шинжилгээг хийж байна.
• Монгол Улсад хүнсний бүтээгдэхүүн дэх пестицидийн үлдэгдлийн зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээг тогтоосон MNS 5868:2008 стандарт мөрдөгддөг.

Зариг.мн сайтын сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэг Unurtsetseg Naran гэх фэйсбүүк хуудсаараа “Бидний хэрэглэж буй хүнс, ялангуяа жимс, хүнсний ногоо хорт хавдар, аутизмын үндэс болоод байнаа нөхөд өө.

Усан үзэм их идвэл аутизмтай хүүхэд төрөөд байнаа гэж эмч нар хэлж байна…” гэсэн агуулгатай пост 2026.09.10-нд оруулжээ. 

Энэхүү постын агуулгыг нягталж өгөх хүсэлт ирсний дагуу нягталлаа. 

“Жимс, хүнсний ногоо хорт хавдар, аутизмын үндэс болоод байна” – ТӨӨРӨГДҮҮЛСЭН

Factcheck:  

Жимс, хүнсний ногооны хэрэглээ аутизм үүсгэдэг гэсэн шинжлэх ухааны нотолгоо алга. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ) аутизм үүсэхэд генетик болон хүрээлэн буй орчны олон хүчин зүйл харилцан нөлөөлдөг гэж тайлбарлаад аутизм нь хооллолттой холбоогүй болохыг тодорхой мэдэгджээ.

АНУ-ын Өвчний хяналт, сэргийлэлтийн төв буюу CDC-ийн тайлбараар аутизмд ганцхан зүйл шалтгаан болдоггүй, генетик, биологийн болон хүрээлэн буй орчны олон хүчин зүйл хамтран нөлөөлдөг гэж үздэг. Ялангуяа, тодорхой хүнс, тэр дундаа жимс, усан үзмийн хэрэглээг аутизмын шалтгаан гэж тогтоосон нотолгоо алга.

Аутизмын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг Их Британийн National Autistic Society-ийн байр суурийг шалгахад одоогийн нотолгоогоор аутизмд генетикийн хүчин зүйл чухал үүрэгтэй бөгөөд нэг ген бус, олон ген оролцдог байх магадлалтай гэж тайлбарлажээ. Харин аутизмыг амьдралын явцад хоол хүнс, хүмүүжил зэрэг шалтгаанаар бий болдог эмгэг гэж үзэх нотолгоо байхгүй болохыг онцолсон байна.

Хорт хавдрын тухайд ч ДЭМБ, Дэлхийн хорт хавдар судлалын сан (World Cancer Research Fund) жимс, хүнсний ногоог хорт хавдрын шалтгаан гэж үздэггүй, харин эсрэгээрээ эрүүл хооллолтын чухал хэсэг гэж зөвлөсөөр байна.

“Усан үзэм их идвэл аутизмтай хүүхэд төрөөд байна” – ХУДАЛ

Factcheck:  

Усан үзэм их хэрэглэх нь аутизмтай хүүхэд төрөхөд хүргэдэг гэсэн шинжлэх ухааны нотолгоо, мэргэжлийн байгууллагын албан ёсны байр суурь олдсонгүй. ДЭМБ аутизмыг хооллолттой холбоотой гэж үзэх нотолгоо байхгүйг шууд мэдэгдсэн байна. АНУ-ын CDC ч аутизмын эрсдэлт хүчин зүйлсийн дунд усан үзэм болон тодорхой жимсний хэрэглээг нэрлээгүй байна. Зарим судалгаанд жирэмсний үеийн пестицидийн өртөлт болон аутизмын эрсдэлийн хооронд холбоо байж болохыг судалсан ч энэ нь пестицидийн үлдэгдэлтэй усан үзэм идэх нь аутизм үүсгэдэг гэсэн утга биш байна.

“Монгол Улс пестицид шинжилдэггүй” – ХУДАЛ

Factcheck: 

Монгол Улсын Хүнсний аюулгүй байдлын үндэсний лавлагаа лабораторийн Хор судлалын лаборатори жимс, хүнсний ногоонд пестицидийн үлдэгдэл тодорхойлох шинжилгээ хийдэг байна. Тус лаборатори 2024 онд хийн хроматографи (GC-MS/MS) төхөөрөмж суурилуулж, 221 нэр төрлийн пестицидийн үлдэгдэл тодорхойлох шинжилгээг хийж эхэлжээ.

Монгол Улсад хүнсний бүтээгдэхүүн дэх пестицидийн үлдэгдлийн зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээг тогтоосон MNS 5868:2008 стандарт мөрдөгдөж байна.

“Шинжилнэ гээд төхөөрөмж авсан, тэрийгээ ажиллуулж чаддаг хүн байхгүй” – ТӨӨРӨГДҮҮЛСЭН

Factcheck: 

Хүнсний аюулгүй байдлын үндэсний лаборатори нь 2024 онд хийн хроматографи (GC-MS/MS) төхөөрөмж суурилуулж, 221 нэр төрлийн пестицидийн үлдэгдэл тодорхойлох шинжилгээг хийж эхэлсэн. Мөн тус лабораторийн шинжээчид FAPAS олон улсын ур чадварын сорилтын хөтөлбөрт оролцож, пестицидийн үлдэгдэл тодорхойлох чиглэлээр “хангалттай” гэсэн үнэлгээ авсан талаар тус лаборатори мэдээлжээ.

Монгол Улсын хувьд ХХААХҮЯ-ны 2025 оны хяналт-шинжилгээний тайланд 2024 онд улсын хэмжээнд хийсэн 11 удаагийн хяналт шалгалтаар 2,753 дээж лабораторийн шинжилгээнд хамруулсан гэжээ. Эдгээрээс 193 дээж бусад 44 үзүүлэлтээр стандарт хангаагүй боловч пестицид шинжилсэн 296 дээжид пестицидийн үлдэгдэл илрээгүй гэжээ.

Ийнхүү нээлттэй мэдээллийг ашиглан баримтыг нягтлахад жимс, хүнсний ногоог хорт хавдар болон аутизмын “үндэс” гэж шууд холбосон, усан үзэм аутизмтай хүүхэд төрөхөд хүргэдэг гэсэн хэсгүүд шинжлэх ухааны нотолгоогүй байна.

Мөн Монгол Улс пестицид огт шинжилдэггүй, дотоодын ногоо импортынхоос 4–5 дахин их пестицидтэй гэх агуулгыг батлах харьцуулсан мэдээлэл, эх сурвалж дурдагдаагүй. Харин зарим пестицид өндөр өртөлтөөр эрүүл мэндэд эрсдэл учруулж болох бодит асуудлыг бүх жимс, хүнсний ногоо хорт хавдар, аутизм үүсгэдэг мэт хэт ерөнхийлсөн ТӨӨРӨГДҮҮЛСЭН мэдээлэл түгээжээ. 

Нэмж дурдахад, сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэг постынхоо төгсгөлд “Хаанаас, яаж эхлэх вэ” гээд “ECMO гээд хоёр аппаратыг 3-р эмнэлэг, Эх нялхаст авахаар судалж байна” хэмээн бичжээ.

Гэвч ECMO хэмээх аппарат нь зүрх, уушгины ажиллагааны маш хүнд дутагдлын үед хэрэглэдэг амь тэтгэх төхөөрөмж буюу аутизмын эмчилгээтэй ямар нэгэн хамааралгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, постын гол агуулга болох усан үзмийн хэрэглээ, пестицидийн үлдэгдэл аутизм үүсгэдэг гэх агуулгаас нь тусдаа асуудал байгаа нь мөн төөрөгдөл  үүсгэхээр байна. 

Эх сурвалж:

• ДЭМБ
• CDC
• National Autistic Society
• World Cancer Research Fund
• Хүнсний аюулгүй байдлын үндэсний лаборатори
• Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам