Зуршлаа Өөрчилье Хөтөлбөр пэйж 2026.06.21-нд дараах постыг нийтэлжээ. Энэхүү мэдээллийг нягталж өгөх хүсэлт ирсний дагуу нягталлаа.
Пост дээр ашигласан зурагт Их Британийн Эрүүл мэндийн яам буюу Department of healt гэсэн эх сурвалж дурдаад “Цахилгаан болон халаадаг тамхи нь янжуур тамхинаас 95% хор багатай” гэж бичэн бөгөөд олон улсын эрүүл мэндийн томоохон байгууллагуудын логог оруулжээ.
Factcheck 1:
“Цахилгаан болон халаадаг тамхи янжуураас 95% хор багатай” гэж шууд, бүх бүтээгдэхүүнд, албан ёсны батлагдсан үнэн мэт хэлэх нь төөрөгдүүлсэн байна. Учир нь анх 2015 онд Английн Нийгмийн эрүүл мэндийн газар буюу Public Health England (PHE)-ийн нийтэлсэн тайлан, хэвлэлийн мэдээнд дурдсан энэ тоо өнөөдрийг хүртэл маргаантай хэвээр байгаа ажээ.
The Lancet сэтгүүл PHE-ийн “95%” гэсэн дүгнэлтийг шүүмжилсэн бөгөөд энэ тоо нь дэлхий даяар хүлээн зөвшөөрөгдсөн нотолгоонд биш, харин 12 хүний санал бодлоос гаргасан нэг судалгаанд тулгуурласан бөгөөд тус судалгааны зохиогчдын зарим нь тамхи болон цахилгаан тамхины салбартай санхүүгийн холбоотой байсан гэжээ.
The Lancet сэтгүүлийн “E-cigarettes: Public Health England’s Evidence-based Confusion” нийтлэлдээ уг “95%” тоо шинжлэх ухааны үндэслэлгүй, дур зоргоор тогтоосон гэдгийг баталгаажуулсны дараа BMJ сэтгүүл ч мөн энэхүү судалгааг шүүмжилжээ.
Яг өнөөдрийн хамгийн сүүлийн үеийн мэдээллээр бол Их Британи улс 2026.04.29-нд Тамхи болон цахилгаан тамхины хуулийг баталж, никотины хэрэглээгүй нэгэн шинэ үеийг бүтээх “түүхэн” зорилт тавьж, 2009.01.01-нээс хойш төрсөн иргэддээ электрон тамхи худалдахыг бүрэн хориглосон бодлогоо зарлаад буй.
АНУ-ын Хүнс, эмийн агентлаг (FDA), АНУ-ын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх төв(CDC), Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага зэрэг албан ёсны байгууллагууд цахилгаан тамхи нь никотин, донтуулах нөлөөтэй, уушги-зүрх судасны эрсдэл, хорт химийн бодис агуулсан, хүүхэд, залуусын тархины хөгжилд сөрөг нөлөөтэйг анхааруулсаар байна.
Factcheck 2:
• Cochrane /Cochrane Review нь хамгийн өндөр түвшний нотолгоонд тооцогддог байгууллагуудын нэг/ – https://bit.ly/3TzB2si
Factcheck:
Кокрейн (Cochrane)-ээс 2025.11 сард танилцуулсан, постод эш татсан судалгаа нь ердийн тамхинаас гарах гэж хичээж байгаа насанд хүрэгчдэд зориулсан бөгөөд илүү их нотолгоо хэрэгтэй байгааг онцолжээ.
Мөн Cochrane 2025 review буюу сүүлийн үеийн судалгаанд никотинтой e-cigarette нь насанд хүрсэн тамхичдад тамхинаас гарахад NRT-ээс илүү үр дүнтэй байж болох ч “аюулгүй” эсвэл “95% хор багатай” гэж дүгнээгүй байна.
БНСУ Үндэсний хэмжээний кохорт судалгаа https://l1nq.com/o5tk7ey
Factcheck:
Энэхүү судалгаа нь Өмнөд Солонгосын 5.1 сая гаруй насанд хүрсэн эрэгтэйчүүдийг хамруулсан маш том хэмжээний түүвэр дээр үндэслэн уламжлалт тамхи (CC) болон утаагүй/шатаадаггүй никотины бүтээгдэхүүн (NNTP – үүнд цахилгаан тамхи болон халаадаг тамхи орно) хоорондын шилжилт зүрх судасны өвчинд (CVD) хэрхэн нөлөөлж буйг судалжээ.
Үр дүнд нь утаагүй болон халаадаг тамхи нь уламжлалт тамхийг ор тас хаяж, юу ч хэрэглэхгүй байхтай харьцуулахад зүрх судасны өвчний эрсдэлийг 31%-70% хүртэл хувиар нэмэгдүүлдэг гэжээ. Тиймээс “Тамхи татдаг хүмүүс ямар нэгэн утаагүй бүтээгдэхүүн хэрэглэхгүйгээр тамхийг бүрэн хаях нь ирээдүйд зүрх судасны өвчнөөр өвчлөх эрсдэлийг хамгийн ихээр бууруулах ашиг тустай” гэж дурдсан байна.
European Union – https://bit.ly/3INR1hq
Factcheck:
Европын холбоог эш татсан энэхүү судалгаа нь 2008 оны хоёрдугаар сарын судалгаа буюу өнөөдөр эш татахад хэт хуучирсан байна. Уг судалгаанд утаагүй тамхины бүтээгдэхүүнүүд нь донтуулах шинж чанартай бөгөөд эрүүл мэндэд хортой, хавдар үүсгэдэг болохыг дурдаж байжээ. Мөн бүх төрлийн утаагүй тамхи никотин агуулдаг бөгөөд хүчтэй донтуулдаг. Тамхинаас гарах хэрэгсэл гэж үзэх нотолгоо хангалтгүй гэжээ.
АНУ-ын Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Анагаах ухааны Үндэсний Академиуд (NASEM) – https://bit.ly/3x6MYtW
Factcheck:
АНУ-ын Шинжлэх ухаан, инженерчлэл, анагаах ухааны үндэсний академийн (NASEM) шинжээчдийн хорооноос гаргасан энэхүү тайлан нь 2018 оны нэгдүгээр сарынх буюу мөн л хуучирсан судалгаа байна.
Электрон тамхи нь уламжлалт тамхийг бүр мөсөн орхиж буй насанд хүрэгчдэд хор хөнөөлийг бууруулах давуу талтай боловч огт хоргүй бүтээгдэхүүн биш гэжээ. Нэн ялангуяа залуучуудыг тамхинд уруу татах эрсдэлтэй, электрон тамхины шингэн нь урт хугацаанд хавдар, зүрх судасны өвчин зэрэг эрүүл мэндийн үр дагавартай байх нь бүрэн судлагдаагүй, эрсдэл дагуулсан бүтээгдэхүүн гэдгийг анхааруулж байна.
• АНУ-ын Хүнс, эмийн хяналтын байгууллага (FDA) – https://bit.ly/43qh5IC
• АНУ-ын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх төв (CDC) – https://bit.ly/3Ts7bBZ
Factcheck:
Энэ хоёр линк нь орох боломжгүй байв.
Ийнхүү дээрх постод ашигласан агуулгууд, эх сурвалжуудыг нягтлахад эрүүл мэндийн эрсдэлийн түвшин бага гэж шууд дүгнээгүй байна.
Тиймээс дээрх пост нь зорилготой буюу олон улсын гол эх сурвалжуудыг ашигласан ч мэдээллийг бүрэн хүргээгүй, ТӨӨРӨГДҮҮЛСЭН ташаа мэдээлэл байна.
“Зуршлаа өөрчилье” хөтөлбөрийн тэргүүн Б.Цогт-Очир нь өмнө нь цагаан нөмрөгтэйгөөр тамхины талаар олон нийтэд ташаа мэдээлэл хүргэдэг байсныг эмч, мэргэжлийн байгууллагууд “Эмчийн дүрээр нийгмийн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй буруу мэдээлэл түгээж байна” хэмээн шүүмжилсний үр дүнд тэрбээр цагаан нөмрөгөө “тайлж” байжээ.
