…Тэтгэврийн зээл авмааргүй байдаг ч авахаас өөр аргагүй байх юм. Нуруу өвдөөд эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай байсан учраас тэтгэврийн зээлээ авч байгаад эмчилгээний ор авчихсан. Эмчилгээ, шинжилгээ хийлгэх гэхээр мөнгөгүй л бол болохгүй юм.
Ахмад насны эмнэлэгт үнэгүй хэвтэх боломжтой ч үнэгүйд нь тааруулаад эмчилсэн болоод л гаргадаг болохоор төвийн том эмнэлгээ бараадмаар байдаг. Гэтэл оочир дараалал нь хүчрэгддэггүй. Ингээд нэг удаа төлбөртэй хувийн эмнэлэгт долоо хоног хэвтэж эмчлүүлэхийн тулд хоёр сарын тэтгэврээ зээлэхэд хүрсэн.
Үр хүүхдэдээ дараа болохгүй гээд тэтгэврээ зээлчих юм. Бүгдийг нь зээлчихээр эргээд хүүхдүүд дээрээ очиж л хоол ундаа болгож байна…
Энэ бол Сонгинохайрхан дүүргийн 11 дүгээр хороонд оршин суудаг Б.Жаргалсайхан гуайтай унаанд хамт суусан тав хүрэхгүй минутад болж өнгөрсөн яриа.
Тус хорооны гурван ч ахмадтай уулзаж ярилцлаа.
“Эмнэлгийн лабораторид 34 жил ажиллаад 2000 онд тэтгэвэртээ суусан. Сая тэтгэвэр нэмэгдээд 700 мянгад дөхсөн гэсэн. Хүүхдүүд тэтгэврийг маань аваад хүнс сэлт бэлдэж өгдөг юм. Гэхдээ ийм мөнгө яаж амьдралд хүрэлцэх вэ дээ” хэмээн Д.Цагаан-Очир ярив.
Нүүрс үнэтэй, хүрэлцээ муу, эм тариа нь үнэтэй болжээ. Хүүхдүүд нь тус тусын амьдралтай болохоор өвгөнтэйгөө хамт өөрсдийгөө болгох гээд мөнгөндөө тааруулаад л амьдардаг аж.
“Хэдэн жилийн өмнө нэг л удаа тэтгэврийн зээл аваад хүүхдүүдтэйгээ хамжаад байшинтай болсон. Энэ жил буцаад гэрээ бариад орсон. Тэтгэврийн бидэнд долоо хоногтоо нэг л удаа нүүрс өгдөг болохоор байшингаа халааж дийлэхгүй юм” хэмээн хуучлаад “Гээд яах билээ, байгаадаа сэтгэл хангалуун байх гээд л хичээдэг дээ” гэлээ.
“70 дөхөж байгаа ч тэтгэврийнхээ хажуугаар ганц нэг ажил хийж байгаа тулдаа амьжиргаагаа залгуулж байна”
Харин н.Нэргүй гуай 10 гаруй жилийн өмнө өвгөн нь унаж, өрх толгойлсноосоо хойш тэтгэврийн хажуугаар ганц нэг ажил хийж байгаа тулдаа амьжиргаагаа залгуулж байгаагаа ярилаа.
“Тэтгэвэр 80 мянган төгрөгөөр нэмэгдлээ. Тэтгэвэр нэмэх сургаар юмны үнэ дагаад өсчихдөг. Сая нэг өвчүү хиллүүлж үзлээ. Бараг 450,000 төгрөг болж байна. Өмнө нь хоёр сая төгрөгт багтаагаад Цагаан сараа хийчихдэг байсан энэ жил 3-4 сая төгрөгөөс наашгүй шиг байна. Үнэ ийм байхад тэтгэврийн мөнгө яаж хүрэх билээ” гээд хэсэг, хорооных нь ахмадууд ихэнх нь ганц биз болж, өрх толгойлж явааг дурдсан.
Тэрбээр 70 дөхөж байгаа ч ажил хийн ийнхүү амьдарч байгаа аж.
“Зарим томчууд нь хүүгүй зээл авдаг гэсэн, хөгшчүүд бид хамгийн өндөр хүүгээр тэтгэврээ зээлээд авч байна”
Түүний хажууд Д.Очир гуай элэг бүтэн хэдий ч мөн л тэтгэвэр хаанаа ч хүрэхгүй байгааг хэлж байна. Тэтгэврийн зээл 36 сараар олгох болсон талаар дуулаад банкан дээр очиход нь “Батлан даагч хэрэгтэй” гээд буцаажээ. Нас сүүдэр 70 гарч яваа тэрбээр мөн л бүрэн тэтгэврийн доод дүнгээр буюу сард 689,000 төгрөг авдаг ба энэ оны эхнээс 80,000 төгрөг нэмж авах болсон байна.
“Цагаан сар болох гэж байна. Цахилгааны төлбөр, бензин тос гээд бүх л юмны үнэ өсчихсөн. Хөгшин бид хоёр тэтгэврээрээ гэрэл цахилгаанаа төлнө, эм тариагаа авна, түлээ түлшээ авна. Хөдөөгөөс хамаатны оюутан хүүхдүүд манайд суудаг. Оюутан хүүхдүүд орлогогүй учраас биднийг бараадаад амьдарч байна” гэлээ.
Хэрэгцээ шаардлага байгаа учраас нэгийнхээ тэтгэврийг зээлсэн тухайгаа тэрбээр “Тэтгэврийг ядаж 1.5 сая төгрөг болгочихвол ханшид илүү ойртох байх. Банкны хүү их өндөр. Зарим томчууд нь хүүгүй зээл авдаг гэсэн, хөгшчүүд бид хамгийн өндөр хүүгээр тэтгэврээ зээлээд авч байна. Гэхдээ өндөр хүүтэй ч зээлэхээс аргагүй л юм. Махны үнэ нэмэгдээд үхрийн мах бүр талийчихсан. Хонины мах л гэхэд 17,000 хүрчхээд байна шүү дээ” хэмээн Д.Очир гуай яриад банкны хүүг л багасгамаар байгааг хэлсэн юм.
“36 сараар тэтгэвэр зээлнэ гэдэг хэцүү, хүү нь маш өндөр”
Ө.Саранчимэг өвгөнтэйгөө, хоёр хүүхэдтэйгээ хамт амьдардаг. Хамгийн бага дүнгээр тэтгэвэр авдаг ахмадуудын нэг. Хажуугаар нь хашаандаа түлш зардаг ажээ. Үгүй бол зөвхөн тэтгэврээр амьдрах ямар ч боломжгүйг тэрбээр хэллээ.
“Тэтгэврийн зээлийн хүү их өндөр шүү дээ. Заримдаа ч хүрэлцэхгүй, тэтгэврээ зээлчихмээр байдаг ч эргээд хүүхдүүдээсээ авч таарах болохоор зээлгүй амьдрах гээд хичээж байна.
Сая тэтгэврийн зээлийн хугацааг 36 сар болгож нэмж байхаар үндсэн тэтгэврээ илүү нэмчихсэн бол хэрэгцээтэй байлаа. 36 сараар тэтгэвэр зээл өгнө гэдэг хүү өндөр, хэцүү” гэв.
Түүний хувьд тэтгэврийг дор хаяж 1-1.5 сая болговол амьдралд арай дөхүү гэж бодож байгаагаа хэллээ.
Сонгинохайрхан дүүргийн 11 дүгээр хороо 2000 гаруй өрх, 10,000 гаруй хүн амтай бөгөөд 800 гаруй нь ахмад настантай. Тэдний ихэнх нь эмэгтэйчүүд, эмээ нар ажээ.
