Монгол Улс шинэ төрлийн электрон тамхины хуулиа хэлэлцэж, баталж чадахгүй хойш тавьсаар байх зуур энэ бүтээгдэхүүн дараа дараагийн тахлын эх үүсвэр болж, хор уршиг нь улам хүрээгээ тэлэх болсны нэг аюул нь менингококк болов.
Энэ оны гуравдугаар сард Их Британийн Кентербери хотод менингококкийн халдвар дэгдсэн ба хамгийн аюултайд тооцогддог MenB омгийн халдварын тархалт гэж үзжээ. Учир нь энэ хүрээний халдвар нь тархи болон нугасны эргэн тойрон дахь хамгаалалтын мембраныг халдварлуулж, амь насанд аюултай цусны хордлого, тархины үрэвслийг өдөөж болно гэж үздэг байна.
Тус халдварын дэгдэлтийн улмаас нэг оюутан, нэг сурагч нас барж, 30 гаруй хүн эмнэлэгт хүргэгдсэний дараа Их Британийн Эрүүл мэндийн аюулгүй байдлын агентлаг (UKHSA) болон эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүд менингококкийн халдварын дэгдэлт электрон тамхинаас үүдэлтэй байж болзошгүй хэмээн үзэж байгаагаа мэдээлж, залуучуудыг вэйп тамхи болон ундаа дамжуулан хэрэглэхгүй байхыг онцгойлон анхааруулав.
Өөрөөр хэлбэл, вэйп буюу электрон тамхины хэрэглээ залуучуудын дунд эрчимжиж байгаа нь зөвхөн уушгины эмгэг биш, амь насанд аюултай менингококкийн халдвар (IMD) тархахаас эхлээд олон халдварт өвчний томоохон эрсдэлт хүчин зүйл болж буйн нэг илрэл нь энэ кэйс болоод байна.
Дэлхий даяар менингококкийн халдварын тохиолдол цар тахлын өмнөх үеэс ч давж, огцом өсөж байгааг эрүүл мэндийн байгууллагууд сүүлийн жилүүдэд анхааруулсаар иржээ.
АНУ-д 2024 онд менингококкийн 503 тохиолдол бүртгэгдсэн нь 2013 оноос хойших хамгийн өндөр үзүүлэлтэд тооцогджээ.
Их Британид 2024, 2025 онд менингококкийн халдварын 378 тохиолдол бүртгэгдсэний 80 гаруй хувь нь хамгийн аюултай “B” бүлгийн (MenB) бактериар үүсгэгдсэн байна.
Халдварт өртөгчдийн дийлэнх нь 15-24 насны залуучууд бөгөөд энэ насныхны дунд вэйпний хэрэглээ хамгийн өндөр ажээ. Их Британид л гэхэд 27% орчим байгаа бол Монгол Улсад 2023 оны хамгийн сүүлийн судалгаагаар 13-17 насныхны 25 хувь нь электрон тамхи хэрэглэж байгаа билээ. Ялангуяа, сурагчид мөнгөө нийлүүлж дундаа нэг тамхи аваад хувааж татах, хөдөө орон нутагт бүр вэйпээ түрээслүүлдэг гэсэн мэдээллүүдийг багш нар ярьсаар байгаа нь аюул ойрхон байгааг илтгэнэ.
Тэгвэл вэйпийг дамжуулж татах нь ямар эрсдэлтэй вэ?
- Вэйпний уур нь хамрын салст дахь бактерийг шүүж, цэвэрлэдэг ажиллагааг саатуулдаг байна. Ингэснээр менингококкийн бактери амьсгалын замаар чөлөөтэй нэвтэрч, үржих нөхцөл бүрддэг.
- Электрон тамхи нь хамрын бичил биетний тэнцвэрт байдлыг (microbiome) алдагдуулж, хүний биеийн байгалийн дархлааг сулруулдаг болохыг 2025 оны судалгаанууд нотолжээ.
- Залуучуудын дунд вэйпийг дамжуулж татах зуршил нь бактерийг шүлсээр дамжуулан шууд халдаах гол гүүр болж байна. Хэвийн үед шууд хавьтлаар дамждаг бактери вэйпний хошуугаар дамжин илүү хол зайд, хурдтай тархах боломжтойг эрдэмтэд судалж байгаа аж.
Тиймээс вэйпийг “аюулгүй хувилбар” гэж үзэхээс татгалзаж байна.
Янжуур ч, электрон тамхи ч аль аль нь эрүүл мэндэд хортой сөрөг нөлөөтэй тул бүх төрлийн тамхинаас хүүхдүүдээ хамгаалъя.
