Монгол Улсад орж ирж байгаа тамхины статистик үнэхээр огцом өссөнийг Гаалийн ерөнхий газрын мэдээлэл харуулж байна.
Сигар болон янжуур тамхины импорт 2013 онтой харьцуулахад 2024 онд хоёр дахин нэмэгдэж, 3.5 тэрбум ширхэгт хүрсэн байна. Харин электрон тамхи 2020 онд ердөө 47 мянган ширхэг импортлогдож байсан бол 2024 онд 8.2 сая ширхэг болтлоо асар хурдтай нэмэгджээ. Ийнхүү Монгол Улсын тамхины нийт импорт 90 гаруй сая ам.долларт эргэлдэж байгаа ба монголчууд шинэ төрлийн тамхин бүтээгдэхүүнийг ямар ихээр сонирхон хэрэглэж байгааг илтгэж буй юм.
Тэгвэл эдгээр тамхи хаанаас орж ирж, монголчууд ямар улсын тамхи татаж байгааг харъя.
Энэхүү статистик нь манай улсын тамхины импорт БНХАУ-аас өндөр хамааралтай байгааг илтгэж байна. 2021 онтой харьцуулахад Хятад улсын тамхины импорт 41 дахин өсжээ. Харин тус улс өөрөө нарийн зохицуулалттай гэдгийг сануулах хэрэгтэй.
Хятад улс дотооддоо электрон тамхины маш хатуу зохицуулалтай болсон ба Шанхай, Шэньжань зэрэг зарим том хотод нийтийн эзэмшлийн талбай, битүү орчинд татахыг хориглосон. Мөн 2019 оноос хойш электрон тамхийг онлайнаар сурталчилж, зарж борлуулахыг бүрэн хориглосон байна.
Хонг Конг л гэхэд 2022 оны дөрөвдүгээр сараас бүх төрлийн электрон тамхи, халаадаг тамхи болон ургамлын гаралтай тамхийг импортлох, сурталчлах, үйлдвэрлэх, зарах, арилжааны зорилгоор эзэмшихийг бүр мөсөн хориглосон, маш хатуу зохицуулалтай газруудын нэг юм. Улмаар 2026 оноос зохицуулалтаа улам чангатгаж, нийтийн эзэмшлийн талбайд электрон тамхины капсул, шингэн зэргийг биедээ авч явахыг хориглож, өндөр торгууль ногдуулах болжээ.
Гэхдээ Хятад улс экспортод чиглэсэн электрон тамхины үйлдвэрлэлийг эдийн засгийн чөлөөт бүс болох Шэньжэньд үйлдвэрлэдэг. Дэлхийн электрон тамхины үйлдвэрлэлийн 70 орчим хувийг энд үйлдвэрлэдэг тул “дэлхийн төв” гэж нэрлэдэг ажээ. Монгол Улс ч мөн дотоодоо тамхидалтаас хамгаалж, зөвхөн экспортын үйлдвэрлэл явуулж буй урд хөршөөсөө тамхи импортолж байна.
