Bachi Nyangar гэх фэйсбүүк хэрэглэгч 2021.01.31-нд “Америкийн моргийн ажилтан вакцинтай хүн гэнэт нас барсан хүний бие судас дотроос 1-2 метрийн урт үл мэдэх резин шиг шимэгч олдож байгаа” гэсэн пост оруулаад гурван зураг хавсаргажээ. Уг постыг 157 хүн шэйрэлж, 199 хүн лайк дарсан байна.
Энэхүү постыг нягталж өгөх хүсэлт уншигчаас ирсний дагуу нягталлаа.
Factcheck:
Юуны өмнө дээрх постод хавсаргасан зургийг ашигласан эх сурвалжийг хайж үзэхэд доорх агуулгатай мэдээллүүд гарч ирэв. Тухайлбал, NewsWars гэх сайт Dr. Jane Ruby Show нэвтрүүлгээр гарсан ярилцлагыг нийтэлжээ.
Энэ нь вакцин тариулаад нас барсан хүний судаснаас үл мэдэгдэх шимэгч гарсан тухай биш, хачирхалтай цусны бүлэгнэл анзаарагдсан тухай мэдээлэл байна.
Коронавирусийн халдварын эсрэг вакцин хийлгэсэн хүмүүст ийм зүйл тохиолдсон гэх дээрхтэй адил мэдээллийг гадаад улсын иргэд ч цахим орчинд олноор түгээжээ. Тиймээс баримтыг нягтлагч олон улсын анхны санаачлагч Poynter академи энэ талаар 2022.02.10-ны өдөр нягталсныг хүргэж байна.
АНУ-д 900,000, дэлхий даяар 5.9 сая хүн КОВИД-19-ийн шалтгаанаар нас барсан.
КОВИД-19 өвчний шалтгаанаар нас барсан хүмүүсийн цогцост цусны судасны үрэвсэл, жижиг судаснуудын гэмтэл, цусны бүлэгнэл зэрэг өөрчлөлт олноор олдож байгааг тайлбарлаж болох юм.
Цар тахлын эхэн үед эмнэлэгт хэвтсэн өвчтөнүүдийн дунд КОВИД-19 болон цус бүлэгнэлтийн хамаарал илэрч байв. Тэдгээр өвчтөнд артери венийн судасны аль алинд нь цусны өтгөрөлт үүсэж, зарим тохиолдолд цус харвалт, зүрхний шигдээс КОВИД-19-ийн хүнд хэлбэрээр өвдсөн өвчтөнүүдэд ажиглагдаж байсан бол хөнгөн хэлбэрийн өвчтөнүүдэд цус өтгөрөх шинж тэмдэг илэрч байсан.
Аризона мужийн Финикс хот дахь NXT Generation Morgue Support-ийн тусгай зөвшөөрөлтэй ажилтан Моника Торрес “Вакцин үйлдвэрлэгдэж гарахаас өмнө КОВИД-19 өвчний улмаас нас барсан хүмүүст хэвийн бус цусны бүлэгнэл илэрч байсан бөгөөд нас барсан хүмүүст цусны бүлэгнэл илрэх нь түгээмэл үзэгдэл” гээд КОВИД-19-тэй хүмүүсийг чандарлахаас өмнө хөргөгчинд удаан хугацаагаар хадгалдаг тухай хэлжээ.
АНУ-ын мэргэжлийн байгууллага болох Оршуулгын газрын үндэсний холбооноос PolitiFact-д албан ёсоор тайлбар өгсөн ба тус байгууллагын ажилчид КОВИД-19-тэй холбоотой нас баралтад ижил төстэй шинж байгааг анзаарсан боловч энэ өөрчлөлт нь вакцин хийлгэсэн, хийлгээгүй хүмүүсийн дунд ижил байсныг дурдсан байна. Тус нийгэмлэгийн олон нийттэй харилцах албаны дарга Жессика Кот “Энэ бол зүгээр л үлгэр домог. Үүнд дүгнэлт хийх шинжлэх ухааны нотолгоо байхгүй” гэжээ.
Мөн Оршуулгын газрын үндэсний холбооны ерөнхийлөгч, доктор Хари П. PolitiFact-д ярихдаа “Оршуулгын газрын ажилтнууд чандарлаж байгаа цогцосын вакцинжуулалтын байдлыг мэддэггүй. Энэ мэдээлэл нас барсны гэрчилгээн дээр байхгүй” гэдгийг тайлбарласан байна. Өөрөөр хэлбэл, ажилчид ер бусын цусны бүлэгнэл нэмэгдэж байгааг анзаарсан гэж мэдэгдсэн ч тэд тухайн шарилыг вакцин хийлгэсэн байсан эсэхийг ялгах боломжгүй юм байна. Мөн КОВИД-19 халдварт өвчний үед цусны судас үрэвсэх, жижиг судсууд гэмтээх, цусны бүлэгнэл үүсгэдэг болохыг мэргэжилтнүүд тэмдэглэжээ.
ДЭМБ-ын мэдээлснээр КОВИД-19 цар тахал гарахаас өмнө зүрх судасны өвчлөл дэлхийн хэмжээнд нас баралтын тэргүүлэх шалтгаан байсан бөгөөд АНУ-д л гэхэд 2019 онд 17.9 сая хүн зүрх судасны өвчнөөр нас барсан нь дэлхийн нийт нас баралтын 32 хувийг эзэлсэн байна. Эдгээр нас баралтын 85 хувь нь зүрхний шигдээс, харвалтын улмаас нас баржээ.
Тиймээс оршуулгын газрын ажилтнуудын олон нийтэд гаргасан мэдээллийг Politifact буюу Poynter академи бүхэлд нь ХУДАЛ гэж үнэлсэн байна. Bachi Nyangar гэх фэйсбүүк хэрэглэгч нь нотлогдоогүй, ТАШАА мэдээллийг олон нийтэд түгээж, иргэдийг төөрөгдүүлжээ.
Эх сурвалжууд:
АШУҮИС-ийн Дархлаа судлалын тэнхимийн ахлах багш, эмнэл зүйн дархлаа судлаач эмч, Анагаах ухааны доктор Т.Хонгорзултай хамтран бэлтгэв.
