Yuna Yuna гэх фэйсбүүк хэрэглэгч 2021.12.20-ны өдөр КОВИД-19-ийн талаар нэгэн мэдээлэл оруулсан байна. Уг постод
“Тахал хэзээ ч эргэж ирж дахин дахин давалгаалдаггүй.. улирлын томуу л тэгдэг гэнэ шүү… Яс юман дээрээ улирлын томуу H1N1 ч гэсэн жил бүр яаж дэгддэгийг сайн ажиглах юм бол хэн хэрхэн яаж жил бүр томууг зориуд дэгдээдэгнь ил тод харагддаг 😅… жирийн ханиад бол арай өөр жинхэнэ натурал юм даа…” гэх мэтээр бичсэн байна.
Тэрхүү постыг тухайн фэйсбүүк хэрэглэгч 2020.12.19-нд анх постолж байсан бөгөөд энэ удаа уг постоо дахин оруулсан нь энэ байв. Уг мэдээллийг нягталлаа.
Тахал хэзээ ч эргэж ирж дахин дахин давалгаалдаггүй.. улирлын томуу л тэгдэг гэнэ шүү… Яс юман дээрээ улирлын томуу H1N1 ч гэсэн жил бүр яаж дэгддэгийг сайн ажиглах юм бол хэн хэрхэн яаж жил бүр томууг зориуд дэгдээдэгнь ил тод харагддаг.
Factcheck:
Цар тахал гэдэг нь тахал үүсгэж байгаа өвчний шинж, түүний эсрэг авах хариу арга хэмжээ өөрчлөгдөөгүй боловч өвчний хамрах газар зүйн хүрээ тэлснийг хэлж буй нэр томьёо юм байна.
Өөрөөр хэлбэл COVID-19 өвчин болон түүний эсрэг авах арга хэмжээний заавар огтхон ч өөрчлөгдөөгүй хэдий ч уг өвчин дэлхийн 222 улс, газар нутагт тархаж, 277 сая хүнийг өвчлүүлж, 5.39 сая хүнийг үхэлд хүргээд зогсохгүй цаашид ч олон хүнийг эрсдэлд оруулсан хэвээр байна.
Томуу нь вирусээр үүсгэгддэг амьсгалын замын цочмог халдварт өвчин бөгөөд тахал хэлбэрээр тархах аюултай, уушгийг гэмтээж, ханиаднаас илүү амь насанд эрсдэл учруулах магадлал өндөр. Томуугийн вирус маш хувьсамхай, тахиа, шувуу, гахай, морь, нохой зэрэг амьтдад өвчин үүсгэх ба амьтнаас хүнд халдварладаг бөгөөд дэлхийд жил бүр 3-5 сая хүн хүндээр өвчилдөг гэсэн статистик байна.
Испани ханиад гэж нэрлэгддэг томуугийн халдвар 1918 онд дэгдсэнээс дэлхийн хүн амын 1/3 нь энэ халдварт өртөж, 50 орчим сая хүн нас барсан түүхтэй. Тус томуугийн нас баралтын түвшин 10-20 хувьтай байсан нь дэлхийн түүхэнд маш өндөрт тооцогддог. Харин коронавирусийн халдварын нас баралтын түвшин 2.3 орчим хувьтай байна.
1918 онд бүртгэгдэж байсан Испани томуугийн гурав дахь давалгаа 1919 онд дэгдэж өвөл, хаврын турш үргэлжилж байжээ.
АНУ-ын CDC ээс “ковидын улмаас нас барсан гэж тэмдэглэсэн үхлийн тохиолдлуудын зөвхөн 6% нь уг вирусын гаралтай байсан. Үлдсэн 94% д нь 2-3 өвчин хавсарсан байсан байна” гэж мэдэгджээ.
Factcheck:
Энэхүү АНУ-ын Өвчний хяналт ба урьдчилан сэргийлэх төв (CDC)-ийн мэдээлэл нь 2020 оны мэдээлэл бөгөөд дээр дурдсан шиг утга, агуулгатай мэдээлэл биш юм. Нас баралтын шалтгаан нь КОВИД-19 өвчин мөн бөгөөд тухайн нас барсан хүмүүсийн 94% нь 2-3 төрлийн хавсарсан өвчтэй байсан болохыг АНУ-ын Өвчний хяналт ба урьдчилан сэргийлэх төв 2020 онд тайлбарлаж байжээ.
Дэлхийн тархи гэж хэлж болох Жон Хопкинсийн хүрээлэнгээс “Ков-19 нь АНУ-ын нас баралтад харьцангуй ямар ч нөлөө үзүүлэхгүй байна” гэсэн мэдэгдэл гарчээ.
Жон Хопкинсийн хүрээлэнгийн эдийн засгийн хөтөлбөрийн захирлын орлогч ” Ков-19 ийн нас баралтын хувийг үхлийн нийт дүнтэй харьцуулахад АНУ-ын нийт нас баралтын хэмжээнд нөлөөлөхгүй буюу өөрчлөлт оруулахгүй байна. Ковид-19 ын улмаас болсон нас баралтын хэмжээ айж түгших хэмжээний биш байна.” гэсэн байна.
Factcheck:
Энэ тухай мэдээлэл гарах болсон шалтгаан нь АНУ-ын тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Дональд Трамптай холбоотой байсныг ABC-ийн нягталсан мэдээллээс харж болно.
Тэрбээр 2020 оны долдугаар сарын 6-нд “АНУ КОВИД-19 шалтгаант нас баралтын хувиараа дэлхийд хамгийн бага байна” хэмээн жиргэсэн нь маргаан дагуулж, Цагаан ордны хэвлэлийн төлөөлөгч тайлбар хийж байжээ.
Жон Хопкинсын их сургуулийн тухайн үеийн Ковид19-ийн статистикаар АНУ тохиолдлын тоо ба нас баралтын түвшингээрээ дэлхийд эхний 10 байрт бичигдэж байв. Жон Хопкинсын их сургуулийн мэдээгээр 2020 оны долдугаар сарын байдлаар АНУ-д Ковид 19 шалтгаант нас баралт 100 мянган хүн амд 40 орчим, нийт 130,000 орчим нас баралт бүртгэгдсэн байна. Энэ үед Англи улсын нас баралтын тоо 40,500 орчим, Франц 29,800 орчим, Итали 34,800, Испаин 28,300, Герман 9000 орчим Ковид-19 шалтгаант нас баралт тус тус бүртгэгдэж байсан байна. 2020 оны 7 сараас АНУ-ын Ковид-19 шалтгаант нас баралт тасралтгүй нэмэгдсээр энэ оны 12 сарын байдлаар 812,070 болсон байна.
Тиймээс дээрх мэдээлэл нь бүхэлдээ иргэдийг төөрөгдүүлсэн, худал агуулга байна.
Цар тахлын энэ үед коронавирус болон вакцинтай холбоотой аливаа мэдээллийг албан ёсны, баталгаатай эх сурвалжаас авч, үргэлж нягталж байхыг FactCheck.mn сануулсаар байгаа билээ.
Эх сурвалжууд:
https://www.worldometers.info/coronavirus/
http://flu.mn/images/stories/Sudalgaa_shinjilgee/20201106/8.%20%D0%A2%D0%A2%D0%A2%D3%A8_MC.pdf
https://www.cdc.gov/nchs/nvss/vsrr/covid_weekly/index.htm
https://coronavirus.jhu.edu/data/new-cases
https://coronavirus.jhu.edu/data/cumulative-cases
НҮБ-ын Хүүхдийн Сангийн дэмжлэгтэйгээр, АШУҮИС-ийн Дархлаа судлалын тэнхимийн ахлах багш, эмнэл зүйн дархлаа судлаач эмч, Анагаах ухааны доктор Т.Хонгорзултай хамтран бэлтгэв.
