Factcheck.mn сайтын фэйсбүүк хуудаст 2026.09.15-ны өдөр нийтэлсэн “Н.Өнөрцэцэг: Жимс, хүнсний ногоо хорт хавдар, аутизмын үндэс болоод байна – ТӨӨРӨГДҮҮЛСЭН” гэсэн мэдээний доор сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэг судалгааны мэдээллийн тухай хоёр өөр зураг оруулжээ. Тэрхүү зураг дахь мэдээллийг нягталж өгөх хүсэлт мөн ирсэн тул нягталлаа.
Factcheck 1:
“Энэ судалгаа бас худал уу хэхэ” хэмээн оруулсан эхний зураг 2014.06.30-нд буюу 12 жилийн өмнө нийтлэгдсэн мэдээ байна. Агуулга нь АНУ-ын Байгаль орчны эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны үндэсний хүрээлэн (National Institute of Environmental Health Sciences, NIEHS) жирэмсний үеийн органофосфат пестицидийн өртөлт аутизмын эрсдэл өндөр байхтай холбоотой талаарх судалгаа аж.
Гэвч энэхүү судалгааг нягталбал пестицид аутизмын шууд шалтгаан болохыг нотлоогүй байна. Учир нь уг судалгаа нь ажиглалтын case-control загвартай бөгөөд пестицидийн бодит хувь хүний өртөлтийг биологийн шинжилгээгээр хэмжээгүй ажээ. Мөн тухайн дэд бүлгийн тоо харьцангуй бага, үнэлгээний тодорхой бус байдал их байсан ба судалгааны зохиогчид өөрсдөө ч “association” буюу хамаарал гэж томьёолжээ.
2014 онд хийгдсэн уг судалгаанаас хойш жирэмсний үеийн зарим пестицидийн өртөлт, ялангуяа хөдөө аж ахуйн пестицидийн өндөр хэрэглээтэй бүсэд амьдрах болон хүүхдийн ASD-ийн хооронд хамаарал илрүүлсэн хэд хэдэн судалгаа гарсан байна. Хамгийн сүүлд 2026 онд хийгдсэн судалгааг 2026.08.24-нд хүүхэд, өсвөр үеийн эрүүл мэндийн чиглэлээр дэлхийд нэр хүндтэй JAMA Pediatrics эрдэм шинжилгээний сэтгүүл нийтэлжээ. Жирэмсний үеийн органофосфатын өртөлт ба хүүхдийн аутизмтай холбоотой шинжүүд сэдэвт уг судалгааг АНУ-ын Үндэсний эрүүл мэндийн хүрээлэн (NIH)-гээс 2016 онд эхлүүлсэн хүүхдийн эрүүл мэндийн томоохон судалгааны хөтөлбөрийн хүрээнд хийсан тул мэдээллийн томоохон баазыг ашиглажээ. Энэ хүрээнд 3,339 эх-хүүхдийг хамруулж, жирэмсний үеийн органофосфатын өртөлт болон аутизмтай холбоотой шинжүүдийн хооронд статистикийн ач холбогдол бүхий хамаарал илрээгүй гэжээ. Өөрөөр хэлбэл, пестицид аутизмыг шууд үүсгэдэг гэсэн шалтгаант холбоо одоогоор шинжлэх ухааны хүрээнд тогтоогдоогүй байна.
Factcheck 2:
Хоёр дахь зураг дээрх текстийн агуулга нь жирэмсний үед хөдөө аж ахуйн пестицид их хэрэглэдэг бүсэд амьдрах болон хүүхдийн аутизмын эрсдэл өндөр байх хооронд хамаарал илрүүлсэн ажиглалтын судалгаанууд байгаа ч энэ нь пестицид аутизмыг шууд үүсгэдгийг нотлоогүй тухай байна.
Зураг дээрх текстийг орчуулбал “Жирэмсний үед хөдөө аж ахуйн зарим пестицидэд, ялангуяа өндөр түвшинд эсвэл пестицид хэрэглэсэн талбайн ойролцоо өртөх нь зарим судалгаагаар аутизмын хүрээний эмгэгийн (ASD) эрсдэл нэмэгдэхтэй холбоотой гэж үзсэн байна. Харин сүүлийн үеийн томоохон судалгаа бага түвшний өртөлтийн хувьд статистикийн ач холбогдолтой хамаарал илрэхгүй байж болохыг харуулжээ.
Хайлт юуг харуулж байна вэ
Өндөр ба бага түвшний өртөлт: NYU Langone Health-ийн судлаачдын оролцсон судалгаагаар жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн биед органофосфат шавж устгах бодисын бага хэмжээний ул мөр түгээмэл илэрсэн боловч ийм түвшний өртөлт нь хүүхдийн аутизмтай холбоотой нийгмийн харилцааны шинжүүдтэй тодорхой хамаарал үзүүлээгүй байна.
Пестицид хэрэглэсэн газартай ойр амьдрахыг судалсан судалгаанууд: Өмнөх болон бүс нутгийн судалгаанууд, тухайлбал АНУ-ын Байгаль орчны эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны үндэсний хүрээлэнгийн (NIEHS) дурдсан судалгаануудад жирэмсэн эхчүүд пестицид ихээр хэрэглэдэг хөдөө аж ахуйн талбайтай маш ойр буюу нэг милийн дотор амьдарч байсан тохиолдолд статистикийн хамаарал илүү өндөр байсныг тэмдэглэжээ.
Холбогдуулан судалсан химийн бодисууд: Хлорпирифос, глифосат болон пиретроид зэрэг зарим бодисыг туршилтын болон ажиглалтын судалгаагаар мэдрэлийн хөгжлийн үйл явцад нөлөөлж болзошгүй бодисуудын хувьд судалсан байна.
Шалтгаан ба хамаарал: Одоогийн нотолгооны ихэнх нь ажиглалтын судалгаанд тулгуурладаг. Өөрөөр хэлбэл судлаачид хөдөө аж ахуйн бүсэд амьдрах болон хүүхдийн хөгжлийн үр дүнгийн хооронд тодорхой хамаарал ажиглаж болох ч тухайн химийн бодисууд шууд шалтгаан болсныг баттай нотолж чадахгүй” гэсэн байна.
Иймд дээрх хоёр зураг дахь мэдээлэл пестицид аутизмтай шууд холбоотой гэсэн нотолгоо болж чадахгүй байна. Дээр дурдсанчлан 2026 он буюу хамгийн сүүлд олон улсад хийгдсэн судалгаагаар пестицид аутизмыг шууд үүсгэдэг гэсэн шалтгаант холбоо одоогоор шинжлэх ухааны хүрээнд тогтоогдоогүй байгаа юм.
Тиймээс олон жилийн өмнөх, судлаачид нь “ажиглалт” гэж онцолсон судалгааг эх сурвалж болгох нь өөрөө олон нийтийг дахин төөрөгдөлд оруулахад хүргэж байна.
Эх сурвалж:
- АНУ-ын Байгаль орчны эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны үндэсний хүрээлэн
- АНУ-ын Үндэсний эрүүл мэндийн хүрээлэн
